Logo

Banknot testowy 100-lecie Sztabu Generalnego Wojska Polskiego

Oznaczenie: 100
Data druku: 2018
Seria i numer: SG 0000771 (SG - Sztab Generalny)
Wymiar: 144 mm x 74 mm
Znak wodny: Dwutonowy, na całej powierzchni trójwymiarowe figury geometryczne przypominające rybią łuskę.
Strona przednia: W centrum widnieje okolicznościowy napis wykonany przy pomocy dwukololrowego reliefu: „100 lat/1918/2018/SZTABU GERERALNEGO/WOJSKA POLSKIEGO” wykonany przy pomocy dwukololrowego reliefu. Z prawej strony znajduje się symbol Szatbu Generalnego. Przedstawia on ukoronowanego orła, pod którym zamieszczono inicjał „SG” oraz skrzyżowane buzdygany będące symbolem zwierzchnictwa nad wojskiem. Dolny margines zdobią releifowe wężki generalskie spięte czterema gwiazdkami mające na celu podkreślenie rangi szefa instytucji i symbolicznie sytuują Sztab Generalny na najwyższym, strategicznym, poziomie dowodzenia.

    Elementem wyróżniającym się na stronie przedniej jest flaga Rzeczypospolitej Polskiej składająca się poziomego białego i czerwonego pasa. Została ona wykonana przy pomocy specjalnego rastra w technice offsetu. Kolor biały w heraldyce symbolizuje srebro, wodę oraz czystość i niepokalanie, a czerwony ogień, krew oraz waleczność i odwagę. Pierwszym kolorem narodowym naszej ojczyzny był karmazynowy, będący uosobieniem bogactwa i dostojeństwa. Ze względu na wysoką cenę barwnika koszeliny pozyskiwanej z czerwca polskiego tylko szlachta i najbogatsi przedstawiciele społeczeństwa mogli sobie pozwolić na zakup tkanin w tym kolorze. Na pierwszych flagach i sztandarach Królestwa Polskiego widniał biały orzeł w koronie na czerwonym tle. Rzeczypospolita Obojga Narodów była reprezentowana przez sztandar złożony z trzech pasów: dwóch czerwonych na dole i na górze oraz białego pasa umieszczonego w środku. Na sztandarze zazwyczaj umieszczano czterodzielny herb Rzeczypospolitej Obojga Narodów o czerwonym tle posiadający naprzemiennie dwa pola z białym Orłem w koronie oraz dwa z Pogonią. Na tarczy sercowej widniał przeważnie herb rodowy obecnie panującego króla. Przed rozbiorami za barwy narodowe zaczęto uważać biały, karmazynowy i granatowy. Barwa karmazynowa i granatowa została przejęta ze strojów żołnierzy kawalerii. W 1746 roku hetman wielki litewski Michał Kazimierz Radziwiłł ustanowił karmazynowe kontusze i granatowe żupany dla husarii, a dla pancernych granatowe kontusze i karmazynowe żupany. Niedługo po tym żołnierze koronni z własnej woli zaczęli nosić nowe mundury, który były oznaką prestiżu. Dokumentem regulującym wygląd mundurów w wojsku polskim był uniwersał hetmana Jana Klemensa Branickiego z 1763 roku. Kolor biały zaczerpnięto z czerwono-białych chorągiewek zdobiących kopie i proporce. Uformowana w 1775 roku Kawaleria Narodowa nosiła granatowo-karmazynowo-białe munduru. Tradycja trójkolorowych barw narodowych z czasem zaczęła zanikać. Ostatecznie uznano, że najbardziej odpowiednimi kolorami jest biel i czerwień historycznie odwołująca się do helardyki Królestwa Polskiego. Górny biały pas odzwierciedlał białego orła, a dolny czerwone pole tarczy herbowej. Podczas obchodów pierwszej rocznicy podpisania konstytucji 3 maja kobiety wystąpiły w białych sukniach przepasanych czerwoną wstęg, a mężczyźni byli przepasani biało-czerwonymi wstęgami. Pierwszym dokumentem określającym polskie barwy narodowe była uchwała Sejmu Królestwa Polskiego z 7 lutego 1831 roku. Po odzyskaniu niepodległości na mocy uchwały Sejmu Ustawodawczego z 1 sierpnia 1919 roku ustalono, że flaga Polski będzie składała się górnego białego i dolnego czerwonego pasa. Dwa lata później broszura wydana przez Ministerstwo Spraw Wojskowych sprecyzowało odcień czerwonego jako karmazyn. Kolejne rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 13 grudnia 1927 roku zmieniło odcień czerwieni na cynober. Ten sam kolor pojawił się ponownie w definicji flagi w ustawie z 1955 roku. Opis słowny dotyczący barwy czerwonej powodował problemy z jednoznacznym stwierdzeniem czy dany kolor na fladze jest poprawny, czy też nie. Aby takie sytuacje nie miały miejsca, kolejna ustawa z 31 stycznia 1980 roku określiła barwy flagi za pomocą współrzędnych trójchromatycznych. Obowiązująca flaga naszego państwa jest prostokątem o proporcjach 5:8 składającym się z białego górnego i czerwonego dolnego pasa.

    W procesie projektowania waloru wykorzystano materiały ze zbiorów Centralnej Biblioteki Wojskowej o czym przypomnina widniejący w pobliżu prawego marginesu logotyp tej instytucji. Niżej znajduje się logo Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, która na zlecenie Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zajęła się drukiem tego waloru okolicznościowego. Przedstawia on dwa stylizowane ręczne rozcieracze do farb (zwane także moletami lub kurantami) stosowane kiedyś w poligrafii. Znak ten tak samo jak PWPW łączy w sobie tradycję z nowoczesnością. Centralnej Biblioteki Wojskowej mający na celu podkreślenie faktu wykorzystania materiałów Druk w kolorze fioletowym i stalowym - wklęsłodruk, poddruk offsetowy spiżowy, siny, lawendowy.
Rewers: W centrum dominuje odznaka pamiątkowa sztabu generalnego Wojska Polskiego zaprojektowna przez pułkownika Jacka Macyszyna. Swoją formą nawiązuje ona do ryngrafu-odznaki stopnia oficerskiego z początków XVIII wieku. Posiada ona kształ tarczy o wymiarach 40x40 mm i jest wykonana z posrebrzanego metalu. Głównym elementem tarczy pokrytej granatową emalią jest posrebrzanym orzeł ze złotymi szponami i koroną. Kolor granatowy nawiązuje do barwy korpusu piechoty, której ryngraf w okresie Księstwa Warszawskiego był odznaką oficerską. Otaczające krawędź odznaki wężyki generalskie oraz znajdujące się w dolnej części złocone skrzyżowane buzdygany z inicjałem „SG ” symbolizują zwierzchnictwo nad wojskiem. herb Wazów umieszczony w ozdobnym kartuszu. Przedstawia on snopek, który w heraldyce oznacza płody rolne. Hojność natury została dodatkowo podkreślona przez znajdujące się poniżej owoce i kwiaty.

    Widoczna z lewej strony stylizowana kolumna Zygmunta III Wazy została zniesiona w 1644 roku na polecenie Władysława IV Wazy. Umieszczenie monumentu na placu przed Bramą Krakowską miało na celu wzmocnić pozycję dynastii Wazów w Polsce. Projekt umieszczenia na kolumnie króla wywołał sprzeciw nuncjusza Mariana Filonardima, gdyż chrześcijanie uważali, że taki zaszczyt należy się tylko Matce Boskiej, Chrystusowi lub świętym. Całość zaprojektował Augustyn Locci i Constantino Tencalla. Brązowy posąg autorstwa Clemente Molliego i cztery tablice z inskrypcjami wykonał królewski ludwisarz Daniel Tym. Do wykonania trzonu kolumny wykorzystano jeden blok marmuru chęcińskiego pochodzącego z kamieniołomu w Czerwonej Górze. Kolumna po dotarciu drogą morską do stolicy została w ciągu jednego dnia przetoczona na plac Zamkowy przy pomocy około 300 osób. Pierwszej renowacji kolumny w 1743 roku podjął się Franciszek Dąbrowski. Następne prace konserwatorskie w 1810 roku wykonał Jakub Kubicki wraz z Józefem Borettim. W 1854 roku w związku z budową wodociągów, w pobliżu pomnika został umieszczony wodotrysk autorstwa Henryka Marconiego. W tym okresie podstawa monumentu została otoczona żeliwną balustradą i ozdobiona odlanymi z cynku czterema tryskającymi wodą trytonami zaprojektowanymi przez rzeźbiarza Augusta Kissa. Między 1862 a 1863 rokiem przeprowadzono prace konserwacyjne pod kierownictwem Józefa Orłowskiego. W 1885 roku rozpoczęła się trwająca dwa lata gruntowna rekonstrukcja nadzorowana przez Edwarda Cichickiego. Zniszczony trzon kolumny zastąpiono granitowym, a pomnik został przesunięty z osi Krakowskiego Przedmieścia w kierunku zachodnim. Podczas prac renowacyjnych między 1929 a 1931 rokiem poprzez usunięcie trytonów i balustrady przywrócono kolumnie pierwotny wygląd. Usunięte trytony przetransportowano do Muzeum Wodociągów i Kanalizacji gdzie ślad po nich zaginął. Podczas powstania warszawskiego z nocy z 1 na 2 września 1944 roku monument został zniszczony w wyniku uderzenia niemieckiego pocisku. Posąg króla na szczęście upadał na ziemię bez odniesienia poważniejszych uszkodzeń. Oderwała się tylko szabla i niewielki fragment przedramienia z krzyżem. Inicjatorami odbudowy pomnika byli początkowo pracownicy przemysłu metalowego, do których dołączyły związki zawodowe przemysłu budowlanego, ceramicznego oraz chemicznego. W styczniu 1948 roku powstał Komitet Odbudowy Kolumny, na którego czele stanął Henryk Golański. Odbudowę zabytku powierzono architektowi Stanisławowi Żarynowi. Prace kamieniarskie wykonała firma J. Fedorowicza. Brakujące elementy odlewu według projektu Józefa Gazego uzupełniła firma Braci Łopieńskich. W wyniku budowy słynnej trasy Wschód-Zachód kolumna została przesunięta o 6 m w kierunku północno-wschodnim. Nowy trzon monumentu został wykonany z granitu strzegomskiego. Uroczysty powrót Zygmunta III Wazy górującego nad Placem Zamkowym dokonał się dnia 22 lipca 1949.

   Wśród budynków widocznych w oddali za kolumną znajduje się Bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela jest jedną z najstarszych świątyń w Warszawie. W przeciwieństwie do innych obiektów sakralnych lokowanych w tym samym czasie w narożniku rynku, archikatedra ta została ulokowana bezpośrednio przy ulicy, co możne wynikać z podwójnej funkcji kościoła będącego kościołem parafialny i kaplicą dla zamku. Na przełomie XIII i XIV wieku w miejscu dzisiejszego prezbiterium wybudowano drewnianą kaplicę zamkową, która około 1313 stała się kościołem parafialnym. Z inicjatywy księcia Janusza I Starszego około 1390 roku stary kościół zastąpiła murowana gotycka budowla, która stała się miejscem pochówku ostatnich książąt mazowieckich. W 1406 roku po przeniesieniu kapituły z Czerska na polecenie Janusza I Starszego świątynia została podniesiona do rangi kolegiaty. W 1510 roku kolegiata została wyposażona w nowy gotycki ołtarz. Po przeniesieniu stolicy z Krakowa do Warszawy sanktuarium nabrało większego znaczenia. W wyniku huraganu w 1602 roku zniszczeniu uległa zachodnia gotycka wieża wraz z hełmem. W trakcie odbudowy przebudowano fasadę główną w stylu wczesnobarokowym oraz wybudowano dwa chóry w prezbiterium. Po 1611 roku w kolegiacie pojawił się nowy ogromny ołtarz z obrazem włoskiego artysty Jakuba Palmy Młodszego. W murach świątyni w 1632 roku zostały zaprzysiężone pacta conventa. To tutaj płomienne kazania skierowane do króla wygłaszał ksiądz Piotr Skarga. Po uchwaleniu przez Sejm Czteroletni Konstytucji 3 Maja tutaj wygłoszono przysięgę zachowania artykułów ustawy zasadniczej. Po erygowaniu Biskupstwa Warszawskiego w 1798 roku kolegiata otrzymała godność katedry, a w 1818 roku archikatedry. Zły stan techniczny świątyni wymusił gruntowną przebudowę. Trwające od 1837 roku do 1842 roku prace nadzorował Adam Idźkowski. Budynek został przebudowany w stylu neogotyku angielskiego. Wybudowano wówczas nową, bogato zdobioną fasadę. W latach 1901-1903 miała miejsce kolejna renowacja fasady według projektu Hugona Kudery. 15 października 1861 roku na polecenie generała-gubernatora warszawskiego Aleksandra Daniłowicza Gerstenzweigaru wojska rosyjskie przeprowadziły pacyfikację wiernych zgromadzonych w świątyni z okazji rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę odprawiono się tutaj centralne nabożeństwo dziękczynne. W 1939 roku w wyniku niemieckiego ostrzału spłonął dach archikatedry. Podczas powstania warszawskiego w 1944 roku świątynia została niemal doszczętnie zniszczona przez nazistów. Rekonstrukcja trwająca w latach 1948-1956 została przeprowadzona na podstawie planu odbudowy autorstwa Jana Zachwatowicza oraz Marii i Kazimierza Piechotków. Przywrócono formę gotycką wszystkich elewacji. Uroczystej konsekracji odbudowanej katedry dokonał prymas Stefan Wyszyński w 1960 roku. W 1961 roku archikatedra została podniesiona do rangi bazyliki mniejszej. W latach 2012-2015 w świątyni przeprowadzono prace renowacyjne. Druk w kolorze fioletowym i stalowym - wklęsłodruk, poddruk offsetowy spiżowy, siny, lawendowy, jasnobrązowy.
Podpisy: gen. bryg. Jan Dziedzic;
płk. Sławomi Więckowski;
p. Małgorzata Grzesiak;
p. dr Jan Tarczyński (dyrektor Centralnj Biblioteki Wojskowej)
Autor: Projektantem waloru jest Krystian Michalczuk.
Drukarnia: Państwowa Wytwórnia Papierów Wartościowych, Warszawa
Zabezpieczenia: Do zabezpieczeń można zaliczyć:
▸nitka zabezpieczająca zatopiona w masie papierowej;
▸mikrodruki offsetowe - na awersie powtarzający się napisy „POLSKA WYTWÓRNIA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SA” (linia rozdzielająca zadrukowane pole od pola ze znakiem wodnym), na rewersie powtarzający się tekst „PWPW SA” (wypełnienie półksiężyca nad rozetą usytuowaną nad koroną oraz linia rozdzielająca giloszowy pas w górnej części waloru od położonego niżej tła);
▸mikrodruki wklęsłodrukowe - na awersie powtarzający się napisy „POLSKA RZECZPOSPOLITA” (wyodrębniona płaszczyzna w tle liczby „400” w prawej górnej części oraz linia tekstu nad tą płaszczyzną);
▸hologram - na awersie z prawej strony portretu w rozecie koło, na którym w zależności od kąta patrzenia widnieje logo PWPW i powtarzający się na obrzeżach tekst „PWPW” rozdielony rombami lub ten sam tekst w kilku ukośnych liniach, wraz z pochyleniem waloru całość mieni się rożnymi kolorami;
▸farba zmienna optycznie - na awersie z prawej strony portretu rozeta, zmieniająca kolor w zależności od kąta patrzenia z fioletowego na szaro-zielony;
▸farba metalizująca - na awersie z prawej strony portretu poniżej hologramu rozeta w kolorze szarym;
▸recto-verso - fragmenty korony w owalu, uzupełniają się pod światło tworząc całość;
▸oznaczenie dla niewidomych - na awersie w lewym dolnym rogu rozetka o wypukłych brzegach wyczuwalna dotykiem;
▸efekt kątowy pojedynczy - na awersie banknotu w prawym dolnym rogu widoczna w zależności od kąta patrzenia liczba „400” w układzie poziomym;
▸zabezpieczenia widoczne w świetle ultrafioletowym - włókna zatopione w masie papierowej w kolorze niebieskim i zielonym, na awersie tło giloszowe z lewej i prawej strony portretu w kolorze zielonym, pionowa seria wraz z numeracją w kolorze pomarańczowym i logo PWPW w lewym górym rogu w kolorze żółtym, na rewersie tło giloszowe w kolorze zielonym.
Ciekawostki:    Pogarszająca się sytuacja gospodarcza w schyłku PRL spowodowała wzrost inflacji, która na przełomie lat 80. i 90. XX wieku przekształciła się w hiperinflację. Aby zahamować wzrost cen, władze polskie podjęły decyzję o denominacji złotego. Do współpracy przy przygotowywaniu nowych banknotów został zaproszony Andrzej Heidrich oraz Waldemar Andrzejewski. Ostatecznie do druku zdecydowano się skierować serię banknotów o nazwie „Władcy Polski” autorstwa Heidricha. Z bliżej nieokreślonych powodów druk nowych banknotów rozpoczęto w brytyjskiej drukarni Thomas De La Rue w Londynie.

   Plotki głoszą, że PWPW zaprojektowała przedstawiony wyżej walor, gdyż chciała udowodnić władzom NBP, że jej możliwości technologiczne nie są gorsze od angielskich drukarni, a może nawet lepsze. Stworzony banknot reklamowy posiadał wszystkie zabezpieczenia zastosowane w podenominacyjnych banknotach i wręcz idealnie wpisywał się w serię „Władcy Polski”, gdyż zawierał kolejny nominał (400) oraz kolejnego władcę. Ze względu na szatę graficzną i zastosowane zabezpieczenia niemal identyczne jak w nowych obiegowych nominałach zdarzały się próby płacenia „czterysetką”. Na etapie projektowania PWPW przewidziała taką możliwość i aby temu zapobiec, na stronie odwrotnej zamieszczono następującą klauzulę: „Banknot PWPW nie jest prawnym środkiem płatniczym”. Dodatkowo postanowiono na stronie banknotu, która nie była prezentowana w folderze informacyjnym nadrukować napis „WZÓR” (wersja na rynek polski) lub „SPECIMEN” (rzadsza wersja na rynek zagraniczny). Na rynku kolekcjonerskim pojawiają się również egzemplarze z drukiem samej strony przedniej lub odwrotnej. Spotykane są również okazy nieukończone: brak hologramu, brak nitki zabezpieczającej, brak znaku wodnego. Najbardziej ceniona i poszukiwana wśród kolekcjonerów jest w pełni ukończona wersja bez nadruków. W przeciwieństwie do anglików wykorzystujących do druku elementów wklęsłodrukowych tak zwanej „trawionki”, PWPW zdecydowała się na ryt ręczny uważany za technikę bardziej szlachetną. Dodatkowo „400” posiada lepiej zaprojektowany element recto-verso. Dzięki podzieleniu korony na cztery fragmenty weryfikacja tego elementu protekcyjnego jest znacznie prostsza i szybsza. Bardzo wysoki stopień wykonania „400” został zauważony przez władze NBP, co zaowocowało podpisaniem w 1998 roku kontraktu z PWPW, według którego nasza rodzima drukarnia przejmowała produkcje kolejnych nominałów od De La Rue.




Numeracja


Tło giloszowe z rysem w offsecie


Dwukolorowy element reliefowy w offsecie


Znak wodny


Znak wodny


Zabezpieczenie widoczne w podczerwieni


Tło giloszowe pozytywowe i negatywowe


Tło giloszowe negatywowe


Mikrotekst pozytywowy w technice wklęsłodruku


Zabezpieczenie widoczne w podczerwieni


Relief w offsecie


Tło offsetowe zbudowane za pomocą specjalnego rastra


Tło offsetowe zbudowane za pomocą specjalnego rastra


Tło reliefowe negatywowy


Zabezpieczenia widoczne w UV


Zabezpieczenia widoczne w UV


Mikrotekst pozytywowy w offsecie


Element wklęsłodrukowy zbudowany za pomocą specjalnego rastra


Tło offsetowe zbudowane za pomocą specjalnego rastra


Mikrotekst negatywowy w offsecie


Tło giloszowe pozytywowe

Recto-verso


Tło reliefowe

Farba zmienna optycznie (OVI)


Tło reliefowe w technice offsetowej
 

Do opisu banknotu wykorzystano informacje z folderu wydawanego do tego druku promocyjnego przez Państwową Wytwórnię Papierów Wartościowych oraz strony internetowej projektantykwarnia.blox.pl
© 2013-2019 Wszelkie prawa zastrzeżone
Created by Jaro